Od 26. do 29. septembra 2024. godine održana je još jedna speleoronilačka ekspedicija u hidrološki aktivnoj pećini Mračaj u zaštićenom području Spomenik prirode “Vrela Sane”, kao nastavak dosadašnjih istraživanja.
Pećina Mračaj je do 2012. godine istražena u dužini od 400 metara i do dubine od 26 metara (koja varira u zavisnosti od podzemne vode), nakon čega su speleronioci došli do izrazito jakog vodopada visine oko 3 metra nakon kojeg tehnički nisu mogli da nastave tadašnju ekspediciju.
Već 2023. godine, sa savremenom i lakšom opremom koja uključuje dijelove za suho i podvodno istraživanje, nastavlja se istraživanje Mračaja koje su vodili svjetski i licencirani speleoronioci Osama Gobara i Mauro Bordigon, uz logističku podrušku Ronilačkog kluba „BUK“ i Karst Odyssey. Istraženo je dodatnih 500 metara ove fascinantne pećine, i otkrivena su nova četiri prolaza, od kojih su istraživači bili bazirani na osnovni i najveći, roneći i savladavajući potopljene i suhe dijelove pećine sa svom ronilačkom opremom, uspjeli su postaviti liniju i utvrditi da se pećina proteže dalje u dužinu.
Ove godine istraživanja su dnevno trajala do četiri sata, s obzirom da je veći dio linije postavljen. Istraženo je dodatnih 150 metara glavnog kanala, nakon kojeg su istraživači došli do suhog dijela pećine, sa uvijenim visokim zidom. Pretpostavka je da je takav zid nastao radom vode, koja pri visokim vodama puni sistem iz nama fizički nepristupačnih dijelova, te je na ovom dijelu istraživanje pećine završeno. Ukupna dužina pristupačnog sistema pećine Mračaj iznosi 1 350 metara, a pećina se od svog ulaza prostire u smjeru sjevero-istočno.
Organizatori istraživanja i domaćini ovog istraživanja su: Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa, Centar za životnu sredinu, Ronilački Klub “BUK”, Karst Odyssey i Vizitor Centar Pecka.
Inače, Spomenik prirode „Vrela Sane” proglašen je 2021. godine i obuhvata površinu od 320,69 ha na teritorijama opština Mrkonjić Grad i Ribnik. Područje je stavljeno pod zaštitu radi očuvanja reprezentativnih hidrogeoloških, hidroloških i geomorfoloških obilježja. Osnovna vrijednost područja je izvorište rijeke Sane, odnosno tri karstna vrela koja se ubrajaju među najjača vrela u Republici Srpskoj. Najznačajniji podzemni karstni oblik je upravo pećina Mračaj, koja se nalazi par stotina metara nizvodno od vrelske zone, na desnoj dolinskoj strani rijeke Sane. Za vrijeme visokog nivoa podzemnih voda pećine Mračaj, voda na ulazu u pećinu izvire na površinu i teče tokom od oko 230 m do ušća u Sanu. Upravljači zaštićenog područja su Šumsko gazdinstvo „Lisina“ i Šumsko gazdinstvo „Ribnik“.
Tekst je preuzet sa sajta: nasljedje.org
