Evropska nedelja prevencije raka grlića materice obilježava se u januaru svake godine, od 2007. godine na inicijativu Evropske asocijacije za borbu protiv raka grlića materice (European Cervical Cancer Association – ECCA). Ove godine obilježava se u periodu od 19. do 25. januara. Cilj obilježavanja je podizanje svijesti o značaju prevencije raka grlića materice, važnosti HPV vakcinacije, redovnih ginekoloških pregleda i ranog otkrivanja bolesti.
Globalno, rak grlića materice je po učestalosti četvrti najčešći rak među ženama, sa procijenjenih 660 000 novih slučajeva i oko 350 000 smrtnih ishoda u 2022. godini.
U Republici Srpskoj, prema podacima Registra za maligne neoplazme 144 žene godišnje obole od karcinoma grlića materice sa stopom incidence od 18,0/100 000 žena, uz 48 smrtnih slučajeva godišnje sa stopom mortaliteta od 4,5/100 000. Rak grlića materice čini 5,3% svih novih slučajeva raka kod žena godišnje u Republici Srpskoj.
Rak grlića materice u velikoj mjeri se može spriječiti HPV vakcinacijom i redovnim skriningom, a može se i izliječiti ako se otkrije u ranoj fazi i blagovremeno liječi.
Imajući u vidu da je glavno faktor rizika za nastanak karcinoma grlića materice dugotrajna infekcija određenim tipovima HPV-a, smatra se da je najefikasnija mjera primarne prevencije protiv ove bolesti pravovremena imunizacija protiv humanog papiloma virusa.
U Republici Srpskoj vakcinacija protiv HPV-a uvedena je 2023. godine i besplatna je za sve djevojčice i dječake uzrasta od devet do punih 18 godina.
Iako sprječava preko 80% dugotrajnih infekcija humanim papiloma virusom, vakcinacija ne eliminiše u potpunosti rizik od infekcije, zbog čega je potrebno sprovoditi redovne ginekološke preglede (jednom godišnje kod žena u reproduktivnom periodu) koji uključuju bris grlića materice (Papa test) kojim se mogu otkriti premaligne i maligne promjene na grliću materice u ranoj fazi. Pored Papa testa, u ranom otkrivanju raka grlića materice može se koristiti i HPV test kojim se utvrđuje prisustvo genetskog materijala HPV-a. Ovi pregledi omogućavaju otkrivanje promjena u ranoj, predkliničkoj fazi, kada je liječenje najuspješnije. Pored vakcinacije i redovnih ginekoloških pregleda neophodno je i savjetovanje mladih o načinima korištenja kontracepcije i prevencije rizika za nastanak polno prenosivih infekcija.
Tekst je preuzet sa sajta: vladars.rs
