Ministar energetike i rudarstva Petar Đokić je za rusku televizijsku kuću Russi Today (RT) govorio o sankcijama koje su uvedene Naftnoj industriji Srbije (NIS) i implikacijama tog poteza za Republiku Srpsku, o dugogodišnjoj uspješnoj saradnji Republike Srpske sa ruskim kompanijama te obostranim benefitima koje je ta saradnja proizvela.
Ministar je tom prilikom rekao sljedeće:
Potpuno su nerazumne odluke u uvođenju sankcija naftnoj industriji Srbije – i potpuno neshvatljive, jer se ne može očekivati da se takvim odnosom u sferi ekonomije postigne bilo kakav politički cilj. Ovdje se, zapravo, nanosi šteta državi u kojoj se nalazi ta kompanija, a to je Srbija, koja to ničim nije zaslužila.
Takođe, sankcije mogu da osjete i građani i privreda koja posluje sa NIS-om. To znači da ovdje nije riječ o sankcionisanju jedne ruske kompanije zbog odnosa između Amerike i Rusije, već je u pitanju kažnjavanje Srbije, njene ekonomije i građana koji za to nisu odgovorni.
Možda se u svemu tome prepoznaje „odgovornost“ Srbije, zato što nije bila saglasna i nije uvela sankcije Ruskoj Federaciji u vrijeme kada su to učinile druge države. Ipak, vjerujem da će Srbija, zajedno sa Naftnom industrijom Srbije i njenim većinskim vlasnikom – kompanijom Gasprom, pronaći rješenje da NIS i u narednom periodu posluje bez većih smetnji, te da će se zadržati njihov pristup tržištu Srbije i zemalja okruženja, s obzirom na to da je NIS bio snabdjevač šireg regionalnog tržišta. Nadam se da se eventualne teškoće u proizvodnji i snabdijevanju tečnim energentima neće odraziti na cijene goriva ni u Srbiji niti u regionu.
Republika Srpska sa Ruskom Federacijom, tačnije sa kompanijom Zarubežnjeft – vlasnikom Naftne industrije Republike Srpske – ima dugogodišnju uspješnu saradnju. U sastavu ove grupacije posluju tri kompanije: Rafinerija nafte Brod, Rafinerija ulja Modriča i maloprodajno-veleprodajna mreža sa 84 benzinske stanice na teritoriji Republike Srpske i dijelom Federacije BiH. Ta saradnja traje dugi niz godina, a njeni efekti su vidljivi i izrazito povoljni za ukupne ekonomske odnose Republike Srpske i Ruske Federacije. Smatramo da su Zarubežnjeft, odnosno njegova Optima grupa u Republici Srpskoj, svih ovih godina bili zadovoljni ambijentom koji smo stvorili za njihovo poslovanje i rezultatima koje su ostvarili.
Putem lanca svojih maloprodajnih i veleprodajnih objekata, oni su uspjeli da u velikoj mjeri doprinesu normalnom i stabilnom snabdijevanju tečnim energentima šireg prostora Republike Srpske, mislim tu i na dio Federacije, gdje takođe Optima grupa ima svoje prodajne objekte.
Naravno, na taj način su doprinijeli i prilivu sredstava u budžet Republike Srpske kroz poreze i akcize koje plaćaju na promet. U prethodnom periodu radili su i na razvoju svojih poslovnih aktivnosti, tako što su izgradili jednu solarnu elektranu kapaciteta 1 MW na prostoru Rafinerije nafte Brod. Pored toga, radili su na razvoju gasne infrastrukture, odnosno na preradi i proizvodnji komprimovanog gasa koji sada već isporučuju na tržište Republike Srpske na više prodajnih mjesta i na taj način ostvaruju dodatne prihode u strukturi ukupnih prihoda ove kompanije.
Mi, naravno, želimo da i dalje razvijamo saradnju sa njima. Stalo nam je do toga da ova ruska kompanija ostane stabilna na tržištu Republike Srpske i Federacije BiH. Ohrabrujemo ih da i dalje investiraju u Republiku Srpsku. Sada se otvara mogućnost, ukoliko budu bili spremni, a ranije su najavili takvu namjeru, da bi bili voljni preuzeti akcije kompanije „Krajina Petrol“. To je takođe jedna manja kompanija koja se bavi prometom tečnih energenata na prostoru Republike Srpske i Federacije BiH, sa svojih 14 maloprodajnih objekata i jednim veleprodajnim skladištem. Vjerujem da će, ukoliko budu željeli, od nas sigurno imati maksimalnu podršku za takvu investiciju.
Mi smo spremni da ih ohrabrimo da dalje investiraju i u oblast proizvodnje, odnosno u izgradnju novih energetskih objekata. Takva mogućnost i dalje stoji za sve ruske kompanije. I ova moja posjeta, kao i ovaj forum na kom učestvujem u okviru Ruske energetske nedjelje, ima za cilj da ohrabrimo ruske investitore da investiraju na području Republike Srpske.
Bez obzira na to što postoje sankcije i određena ograničenja za njihove investicije u Evropu, mislim da BiH, koja nije uvela sankcije Ruskoj Federaciji, nema takva ograničenja i da Rusija može bez smetnji da investira u Republiku Srpsku.
Što se tiče kompanije „Zarubežnjeft“, u tom smislu se ne očekuju veće promjene, ali ono što je veoma važno u kontekstu ukupne saradnje između BiH i Republike Srpske sa Rusijom jeste činjenica da je „Gasprom“ ključni snabdjevač gasom Republike Srpske i Federacije BiH.
Svako eventualno ometanje transporta gasa koji dolazi iz Rusije do prostora Republike Srpske i Federacije BiH imalo bi izuzetno negativan uticaj na ukupno privredno stanje u oba entiteta, a samim tim i na životni standard građana. Za naše uslove, imajući u vidu ukupan broj stanovnika i nivo privredne aktivnosti, gas je postao veoma važan energent – posebno u Federaciji BiH, najviše u gradu Sarajevu, ali i u drugim gradovima koji se snabdijevaju gasom upravo putem gasovoda koji dolazi iz Rusije, od kompanije „Gasprom“. To traje već više decenija – prije rata, tokom rata i poslije rata „Gasprom“ je bio ključni snabdjevač gasom.
Strahujemo da bi, ukoliko bi došlo do sprečavanja transporta gasa do Republike Srpske i Federacije BiH, to moglo imati veoma negativne posljedice i po građane i po privredu, posebno u Federaciji BiH. Ako bi se nastojalo da se Rusija isključi kao ključni snabdjevač gasom na našim prostorima, odnosno na Balkanu, to bi imalo izuzetno negativan odraz na ukupna ekonomska kretanja.
To bi zaustavilo i naše projekte u oblasti razvoja gasne infrastrukture. Mi smo trenutno u fazi izgradnje jednog dijela magistralnog gasovoda u Republici Srpskoj, kraka dužine 42 kilometra, a uskoro planiramo da započnemo aktivnosti na izgradnji magistralnog gasovoda dužine 325 kilometara. Riječ je o investiciji čija se vrijednost procjenjuje na oko 500 miliona evra.
Smatram da svijet u cjelini ne bi trebalo da pribjegava metodama koje danas koristi, nastojeći po svaku cijenu da izoluje Rusiju sa energetskog tržišta ili, uopšte, kao partnera u globalnim ekonomskim tokovima. Takvim postupanjem Rusiji se ne nanosi nikakva šteta, jer ona i dalje živi normalan život, razvija se i bilježi veće stope rasta nego ostatak svijeta. Ali sprečavanjem Rusije da bude partner brojnim državama, šteta se nanosi upravo tim državama – one bivaju kažnjene, a ne Rusija.
Zato mislim da tom besmislu sankcija treba doći kraj. To je, prije svega, odnos prema jednoj izuzetno moćnoj globalnoj sili. Saradnja sa takvom silom uvijek je u interesu manjih država – i treba to da bude i ubuduće. Mi smo, tokom prethodnih decenija saradnje, imali veoma velike koristi, ali su one bile obostrane – i sa ruske strane i sa naše. Saradnja sa onima koji u svijetu znače mnogo i koji su doprinijeli ukupnom ekonomskom rastu uvijek je bila i ostaje strateški važna.
Rusija je država koja svojom energetskom, ali i ukupnom politikom podstiče stvaranje društva blagostanja – država koja pokazuje brigu za napredak i razvoj čovječanstva. To je činjenica koju bi trebalo da imaju u vidu svi koji danas govore o mjestu Rusije u svijetu. Neki bi željeli da je izoluju i stiče se utisak da im je krajnji cilj upravo izolacija Rusije, vjerujući da će svijet tada biti mirniji, drugačiji i napredniji. A u stvari, to ne može biti niti će se desiti. Svi bi bili dramatično oštećeni ukoliko bi Rusija bila izolovana i spriječena da bude ekonomski partner.
Taj cilj jednostavno nije moguće ostvariti. Moguće je samo djelimično – tako što će jedan dio evropskih država biti isključen iz direktnog partnerstva sa Rusijom, ali značajan dio svijeta, koji je daleko veći od Evrope, ne može na to biti natjeran. Vidimo da brojne države u svijetu ne žele da prekidaju saradnju sa Rusijom – naprotiv, globalne sile poput Kine, Indije, Irana i drugih država aktivno rade na tome da tu saradnju unaprijede i podignu na još viši nivo.
Evropa bi, zbog toga, trebalo ozbiljno da preispita svoju politiku. Vrlo su značajne poruke koje je na ovoj energetskoj konferenciji u okviru Ruske energetske nedjelje uputio mađarski ministar spoljnih poslova i trgovine Peter Sijarto kada je rekao da Evropa vodi politiku ludosti i da sama sebe gura u teškoće i probleme u koje Mađarska ne želi da ide, jer nema pravo da kažnjava svoj narod samo zato što Evropa želi da se obračuna sa Rusijom.
Izjavu možete poslušati
ovdje.
