Svjetski dan seksualne i reproduktivne svijesti je posvećen podizanju svjesnosti o pitanjima značajnim za zaštitu i očuvanje seksualnog i reproduktivnog zdravlja.
U oblasti zdravstvene zaštite žena u vanbolničkim zdravstvenim ustanovama u Republici Srpskoj u 2024. godini registrovano je 130 888 posjeta, od čega je 33406 u savjetovalištu. U Republici Srpskoj je u istom periodu registrovano 8165 porođaja, od čega je u najvećem procentu (43,60%) starost porodilje od 19 do 29 godina. Procenat maloljetničkih porođaja se poslednjih godina kreće ispod 1% a u 2023. godini je registrovano 0,69% maloljetničkih porođaja.
Najviše registrovanih prekida trudnoće je u starosnoj dobi 29 do 38 godina (50,6%), a kod maloljetnica 0,98%. Među oboljenjima, stanjima i povredama registrovanim u ginekološkim službama u primarnoj zdravstvenoj zaštiti u Republici Srpskoj su oboljenja mokraćno polnog sistema (42,68%) i tumori (3,45%), dok se 48,45% registrovanih slučajeva odnosi na ispitivanje zdravstvenog stanja žena, što pruža mogućnosti za obavljanje preventivnih posjeta i otkrivanje rizika po zdravlje žena u reproduktivnom periodu.
U oblasti zdravstvene zaštite žena u vanbolničkim zdravstvenim ustanovama u Republici Srpskoj najučestalije seksualno prenosive infekcije su infekcije prenijete polnim putem i uzrokovane hlamidijom, trihomonasom i herpes virusom. U 2024. godini je registrovano ukupno 41 slučaj polno prenosivih infekcija sa stopom incidencije 3,7/100 000 stanovnika.
Strategijom za unapređenje seksualnog i reproduktivnog zdravlja u Republici Srpskoj od 2019. do 2029. godine definisani su ciljevi za poboljšanje dostupnosti i kvaliteta zdravstvene zaštite u oblasti seksualnog i reproduktivnog zdravlja. Posebno su značajne mjere primarne i sekundarne prevencije od kojih se ističu poboljšanje dostupnosti usluga planiranja porodice, prevencije neželjenih trudnoća, unapređenje dostupnosti i kvaliteta zdravstvene zaštite trudnica, porodilja i novorođenčadi te smanjenje obolijevanja od polno prenosivih i malignih bolesti.
U Republici Srpskoj se više od 20 godina u službama porodične medicine i ginekološkim službama domova zdravlja sprovode promotivno preventivne aktivnosti u cilju ranog otkrivanju karcinoma grlića materice, te se ženama starosti od 25 do 60 godina savjetuju preventivni ginekološki pregledi uz uzimanje papa testa i rano otkrivanje rizika za pojavu karcinoma grlića materice.
Za adolescentkinje je pored pregleda značajno provesti i savjetodavni rad o metodama sprečavanja neželjene trudnoće i suzbijanja rizika za prenos polnih zaraznih bolesti.
Značajna mjera primarne prevencije i zaštite reproduktivnog zdravlja stanovništva je vakcinacija protiv Humanog papiloma virusa (HPV) koja se u Republici Srpskoj kontinuirano sprovodi od 2023.godine za populacionu grupu od 9 do 17 godina besplatno, a za ostale po preporukama doktora porodične medicine i specijalista u Institutu za javno zdravstvo Republike Srpske.
Vakcinacija je jedina mjera zaštite od seksualno prenosivih bolesti koje mogu predstavljati rizik za razvoj malignih oboljenja reproduktivnih organa, a među kojima je HPV infekcija najčešća.
Tekst je preuzet sa sajta: vladars.rs
